16-05-2016 tot en met 27-06-2026

Het achterliggende verhaal voor de expositie rond kunstschilder Reyer Murman in Fort Vuren

Opening: zaterdag 16 mei 2026, om 14.00 uur

Na de bevrijding in mei 1945 verlieten enkele honderden Duitsers Fort Vuren, waar zij gedurende de gehele periode van de Tweede Wereldoorlog verbleven.

Fort Vuren kreeg een nieuwe bestemming en werd “Bewarings- en verblijfskamp Fort bij Vuren”. Een tijdelijke gevangenis voor 500 “foute Nederlanders”. Op 17 mei 1945, nu 81 jaar geleden, werd Ferdinand Haijemaije (geb.23-01-1913) aangesteld tot commandant. Een streng maar rechtvaardig commandant, aldus een ex-gedetineerde.

Op last van Rijkscommissaris Seyss-Inquart werd, in navolging van de Duitse, de Nederlandse Kultuurkamer (NKK) ingesteld. Beoefenaars van een 6-tal gilden werden verplicht zich als lid aan te melden. Doel was, tijdens WOII controle te hebben op anti-Duitse kunst. Schilderkunst maakte hiervan deel uit. Veel kunstschilders meldden zich aan en mochten daardoor met hun kunst inkomen genereren. Was je geen lid en schilderde toch, dan liep je het risico van een hoge boete of zelfs beslag op al je werk. Kunstschilder Reyer Murman uit Geldermalsen koos ervoor lid te worden.

Mede op basis hiervan werd Murman na de bevrijding gearresteerd en gedetineerd in Fort Vuren en met hem gedetineerden vanuit diverse beroepsgroepen, zoals meubelmakers, rietvlechters, steenhouwers. Commandant Haijemaije maakte gebruik van hun talenten, faciliteerde de gedetineerden om die te kunnen gebruiken. Diverse schilderstukken van Reyer Murman, of afbeeldingen daarvan, vonden hun weg terug naar de plaats waar zij gemaakt werken, te zien in het “Petit Musée” van Fort Vuren. Dankzij de inzet van de “stichting Kunst en Cultuur West Betuwe” werd het mogelijk een beknopte expositie te organiseren met schilderstukken uit de periode 1945 en daarna.

Bovendien maakte deze stichting het financieel mogelijk, dat de biografie “Goos en Reyer Murman, kunstschilders uit Geldermalsen”, geschreven door Hans Tap, onlangs uitgegeven kon worden. Naast vele anderen, werkte ook Fort Vuren hieraan mee, door diverse werken te verzamelen om te fotograferen. Een prachtige uitgave en bij de opening te koop.

De opening van de expositie vindt plaats op 16 mei 2026 om 14.00 uur en is vrij toegankelijk. Buiten enkele sprekers zal vanuit Fort Vuren het programma “Kunst uit het cachot” gebracht worden. Een klankbeeld over die bijzondere gevangenisperiode in Vuren, opgeluisterd door “Trio Pearlgrey” met relevante muzieknummers.

Tielsche Courant interview Haijemaije 18-8-1945 (1) (1)

 

Bezoek website